|
Scheepsverliezen
Van alle berichten over de oorlogvoering, maken verliezen op zee steeds de meeste indruk, daar zij meer nog dan rampen in de lucht of op het land, tot onze verbeelding spreken. Waar de Nederlandsche koopvaardijvloot met die der andere geallieerde landen de gevaarlijkste routes heeft bevaren, en in het heetst van den strijd heeft geopereerd, heeft zij uiteraard een zeer hoogen tol moeten betalen. Van de 557 groote en kortevaart schepen met 2.4 millioen b.r.t. die aan de oorlogvoering deelnamen, gingen niet minder dan 350 schepen met een tonnage van i.2 mill. b.r.t. verloren, waarbij 1200 Nederlanders en 600 buitenlanders het leven lieten.
De grootste verliezen werden geleden door de categorie lijnvrachtschepen en door de tankvloot. In de onderstaande cijfers zijn de prijsschepen en de schepen,verworven volgens het ve
|
|
Vloot in 1939
|
Vloot in 1943
|
|
|
aantal - B.R.T
|
aantal - B.R.T
|
|
Lijnvrachtschepen
|
264 - 1.660.000
|
127 - 860.000
|
|
Trampschepen
|
93- 380.000
|
47 - 230.000
|
|
Tankers
|
117 - 550.000
|
71 - 330.000
|
|
Kortevaart Lijnvrachtschepen
|
158 - 160.000
|
75 - 850.000
|
|
Kortevaart Trampschepen
|
15 - 24.000
|
5 - 6.000
|
|
Kustvaartuigen
|
495 - 121.000
|
162 - 47.000
|
|
rvangingsplan, inbegrepen.
Op 10 Mei 1940 ontvingen de kapiteins der Nederlandsche schepen
in naam der Nederlandsche Regeering per radio instructies,naar de dichtsbijzijnde geallieerde of neutrale haven koers te zetten.
Dit was noodzakelijk, daar de schepen, tengevolge onzer neutraliteitspolitiek niet bewapend waren.
Op een enkele uitzondering na hadden de schepen zelfs geen bescherming van stuur- en kaartenhuis.
Door de benarde omstandigheden, waarin de Geallieerden zich bevonden, was het ten eenenmale onmogelijk de schepen onmiddellijk voldoende te bewapenen en daar de meeste Nederlandsche zeeschepen niet gedemagnetiseerd waren, liepen er een aantal op mijnen.
Na de val van Frankrijk konden de Duitschers met hun lange-afstands vliegtuigen vanaf vliegvelden langs de geheele kust van West-Europa de schepen bestoken.
Bovendien gelukte het enkele schepen niet de Fransche havens tijdig te verlaten en vielen zij bij vijand in handen.
Langzamerhand kreeg men echter gelegenheid de Nederlandsche koopvaardijvloot behoorlijk te bewapenen en te demagnetiseeren.
De kostbaarste schepen lagen in de havens op orders te wachten en de andere begonnen in convooi te varen.
Vandaar het betrekkelijk geringe verlies gedurende den eersten oorlogs zomer. In December 1940 namen een aantal Nederlandsche schepen deel aan de expeditie naar Dakar, welke, zoals bekend, mislukte. De verlies-top in Maart 1941 werd veroorzaakt door de evacuatie van Griekenlanden Creta.
De verliezen, welke gedurende de rest van het jaar 1941 werden geleden, waren het gevolg van den strijd om de heerschappij op den Atlantischen Oceaan, welke gedurende drie jaren offers bleef eischen.Toen de oorlog zich plotseling in December 1941 naar het Verre Oosten uitbreidde, werd de toestand uiteraard nog moeilijker. Immers, een groot aantal schepen had daar tot dusver betrekkelijk veilig gevaren en was niet bewapend, zodat zij een gemakkelijke prooi voor de Japansche onderzeeers en vliegtuigen vormde.
Onmiddellijk na de oorlogsverklaring van Duitschland aan de Vereenigde Staten, drong de duikbootoorlog naar het Westen door.
Tot nu toe had Duitschland de 300 mijl breede Amerikaansche zone geeerbiedigd en daardoor waren de aldaar varende schepen niet op oorlog voorbereid.
Een groot aantal Nederlandsche schepen, welke in de West-Indische wateren en onder de Amerikaansche kust voeren, en nog geen ervaring in handelsbescherming hadden, gingen in die eerste maanden, winter 1941 /'42 verloren. Zoals bekend werden bij de overval van Japan op Nederlandsch-Indie een honderdtal Nederlandsche schepen buit gemaakt, of in den grond geboord. In den zomer van 1942 waren de Duitschers tot in Egypte doorgedrongen en Malta dreigde, door gebrek aan brandstof, munitie en voedsel te vallen. Ofschoon het geallieerde opperbevel de schepen geen vliegtuigbescherming kon geven, werd besloten een aantal convooien, kostte wat het kosten wilde, naar Malta te zenden. Natuurlijk was de Nederlandsche koopvaardij ook hierbij vertegenwoordigd en zooals te verwachten was gingen hierbij enkele schepen verloren.
In den zelfden tijd voeren verscheidene Nederlandsche vrachtschepen in convooi naar Rusland en uit de rapporten onder het hoofdstuk "oorlogshandelingen" blijkt, dat ook hierbij verliezen werden geleden.
In November 1942 had de beroemde landing in Noord-Afrika plaats, waarbij onze koopvaardijschepen, groote en kleine, actief deelnamen.Dit kostte ons het bekende passagiersschip de Nieuw Zeeland, dat als troepentransportvaartuig dienst deed. Gedurende de lentemaanden van 1943 brachten onze schepen groote hoeveelheden troepen en oorlogsmaterieel vanuit het Westen naar Noord-Afrika, waardoor mede de campagnevan Tunis tot een gelukkig einde kon worden gebracht.
Wederom bleven bier enkele Nederlandsche koopvaarders achter.Enkele maanden later volgden de landingsoperaties op Sicilie en op het vasteland van Italie, waarbij de Nederlandsche koopvaardij een prachtige rol speelde.
Tenslotte begon Duitschland in November 1943 de schepen met z.g. " radio-controlled glider-bombs " aan te vallen. Voordat de geallieerden op doeltreffende wijze tegenmaatregelen tegen dit nieuwe wapen hadden genomen, vielen er enkele slachtoffers, ook onder de Nederlanders.
Beter dan vele woorden getuigt een lijst van scheepsverliezen. van den moed en de plichtsbetrachting,waarmee de nederlansche koopvaardijvlootzich naast die der geallieerde landen in den strijd heeft geworpen.
En dit geldt noch slechts voor de schepen der groote vaart. Ook onder de honderden korte,kust en sleepvaart schepen heeft den vijand helaas danig huis gehouden. Hun offer is niet voor niets geweest
|
